پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )

214

سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )

گناهانشان پاك شود . رئيس با قيافهء بسيار جدى چوبى را كه در دست دارد چهار تا شش بار ، بسته به ميل خود ، محكم يا آهسته بر ران گناهكار مىنوازد و اين ابلهان تصور مىكنند با همين مجازات سبك تمام گناهانشان آمرزيده مىشود و اين عمل را استعراف مىنامند . مورد دوم اين است كه يك روز شاه ، سى زن از حرم خود را به اشخاص مختلفى شوهر داد . زنى را كه شاه بدين صورت شوهر مىدهد و از حرم خارج مىكند ، بر كجاوه‌اى روى شتر مىنشانند و به خانهء شوهر مىبرند . كجاوه صندوق بزرگ سرگشاده‌اى است كه بر يك طرف شتر بسته مىشود و در طرف ديگرش نيز محفظهء مشابهى قرار گرفته است ، كه حاوى اسباب و اثاثيهء زن ، يعنى بالش و لحاف و دوشك و لباس‌ها و طلا و جواهرات و خلاصه تمام اشيائى است كه او در حرم داشته است . وقتى زن از طبقهء خيلى پايين نباشد ، علاوه بر اين اشياء و اثاثيه ، حتما دويست تا سيصد سكهء طلا نيز با خود دارد ؛ زيرا به‌طورى كه مىدانيد ، در مشرق‌زمين ، زن مالى به شوهر نمىدهد و جهيزيه به صورتى كه نزد ما معمول است ، به خانهء او نمىبرد ؛ بلكه فقط اسباب و اثاثيهء خود را به خانهء همسر نقل مكان مىدهد . شاه اكنون عازم قزوين است ، تا از آنجا به سرحدات برود و آمادهء مصاف با ترك‌ها شود . شكر خدا كه ما همه خوب و سلامت هستيم و از اين‌كه مىبينم به زودى تصورات من صورت واقعيت به خود مىگيرد ، سخت خوشحال هستم . فقط تنهايى مرا آزار مىدهد و بدتر از آن ، بىعلاقگى و بىارزشى مستخدمان من است كه هيچ هنرى ندارند و واقعا حوصلهء انسان را به تنگ مىآورند . مسلمانان اگر بخواهند مىتوانند خوب خدمت كنند ؛ ولى من با اكراه آنان را به خدمت مىپذيرم ، زيرا مىتوان مستخدم مسيحى نيز پيدا كرد و از لحاظ مذهبى ترجيح مىدهم مستخدم مسيحى داشته باشم ، منتهى متأسفانه همهء آنها ابله و بىشعور هستند و اگر هم شعورى دارند ، آن را در راه بد به كار مىاندازند . بانو معانى در اين مورد از من خوشبخت‌تر است ؛ زيرا مستخدمان بهترى به چنگ آورده است و زنان مستخدمهء آسورى كه با او هستند ، چون از قديم با او آشنايى دارند و در خانه‌اش بوده‌اند ، خوب خدمت مىكنند و خوش‌جنسى بيشترى دارند . تنها چيزى كه همسرم را رنج مىدهد ، اين است كه او مجبور شده است بسيارى از اشياء مورد لزوم خود را در اصفهان باقى گذارد ، و اكنون از اين جهت در زحمت است .